Totstandkoming van de Oekraïense Staat

De geschiedenis van Oekraine in een notendop

kozak_mamaj1De totstandkoming van de Staat Oekraïne is een langdurig proces geweest. Volgens enkele historici moet het oude volk in het zuiden van Oekraïne gerekend worden tot de Kimmerijtjsy, nomaden die de steppe bij de Zwarte Zee bevolkten. In de 7e eeuw v.Chr. werden zij daar verdreven door de Scythen. Later, na het uiteenvallen van het Scythische Rijk, vestigden de Sarmaten, een Iraans sprekend nomadenvolk, zich in het Oekraïense gebied bij de Zwarte Zee. In de 3-4eeeuw werden de huidige woudsteppe en boszone bevolkt door een Oost-Slavisch Volk. Maar in de 6e eeuw werd het terrein vanaf het gemengd bosgebied tot de Zwarte Zee en vanaf de rivier de Don tot de Karpaten in beslag genomen door de Anten (een van de Slavische stammen). Volgens de bekende historicus M. Groesjevski is het begin van de Oekraïense volksgeschiedenis gelegen in de 4e eeuw. Tot die tijd kan men de Oekraïense Volkeren beschouwen als onderdeel van de Slavische stammen.

In de 8-9e eeuw behoorden de Slavische volken: Poljanen, Drevljanen, Siverjanen, Tivertsy, Duliby en Witte Chorvaty, tot het Rijk van de Kiev Rus (Kyiv Rus).
Men moet de stichting van het Kievse Rijk en de invoering van het christendom door vorst Vladimir I (ook De Heilige) (Wolodymyr) beschouwen als de meest voorname gebeurtenissen in de eerste duizend jaar van de Oekraïense geschiedenis. Deze gebeurtenissen hebben het Oekraïense volk in dezelfde rij geplaatst als de andere Europese volkeren, de bekering tot het christendom bracht de Oekraïners de basis voor de eigentijdse westerse beschaving. De Kiev Rus, wiens territorium in de IX-XIII eeuw volledig was gelegen binnen de grenzen van het huidige Oekraïne, was het aandachtsobject van de middeleeuwse Oude Wereld en van de Franse- en Engelse koningshuizen in het Westen tot de handelsondernemingen van Bagdad in het Oosten.

Het meest buitengewone historische tijdperk van de Oekraïne is de periode van het bestaan van de Kiev Rus, in het bijzonder omdat zijn culturele lagen vorm hebben gekregen in de omvangrijke monumenten van de Oekraïense cultuur, vooral in het Kievo-Petsjerska Lavra (http://www.lavra.kiev.ua), de St. Sofia Kathedraal, De Gouden Poorten, in de straten, de kloosters en de kerken. In de Kiev Rus werden alle belangrijke beslissingen betreffende de steden of zelfs het Rijk genomen door de wetsje (stadsraad, volksvergadering in de Middeleeuwen). De Kiev Rus is het Rijk waar humane-, volkse- en wetsje principes in het verleden ingeburgerd raakten en de geschiedenis van het hele Oekraïense volk hebben beïnvloed.

Na de aanval van de Mongoolse Tataren op de Kiev Rus heeft het Oekraïense Rijk zich nog enige tijd in het westen van het land kunnen handhaven. Het symbool hiervan werd het Galicische Wolhynie met aan het hoofd Danil Galitski. Echter, in het midden van de 14e eeuw viel het Oekraïense Rijk volledig uiteen, het gebied viel in handen van Litouwen en daarna is het deel gaan uitmaken van Polen.

Aan het einde van de 15e eeuw ontstond de Zaporozje Setsj, een bestuurlijke organisatie – republiek - van de kozakken met een select bestuur van merendeels zogehete hetmannen. Voor alle functies gold dat men verkozen moest worden en de macht moest verantwoording afleggen aan, en werd gecontroleerd door de gemeenschap, het volk. De Zaporozje Setsj werd het centrum van het Oekraïense volk in de strijd tegen de onderdrukking door de Poolse Szlachta (lagere adel).In de 17e eeuw groeide dit verzet uit tot een nationale bevrijdingsoorlog met aan de leiding Bogdan Chmelnitski, dit leidde tot wederopleving van het Oekraïense Rijk. Het streven het staatsbestel te beschermen noopte Bogdan Chmelnitski er toe om een verbond te sluiten met de Moskovische staat wat funest werd voor de zelfstandigheid van Oekraïne. Moskou sloot een overeenkomst met Polen waardoor Oekraïne in tweeën werd gedeeld: het gebied op de linkeroever met Kiev werd aan het Moskovische Rijk toegevoegd en het gebied op de rechteroever aan Polen.In de 18e eeuw verviel het West-Oekraïens gebied aan Oostenrijk-Hongarije.

Het autonome Kozakken Rijk (Getmnsjtsjina) bleef alleen behouden in het linkeroever gedeelte van Oekraïne dat onder het bewind van Moskou stond. Echter, na de kozakken opstand onder leiding van hetman Ivan Mazepa in alliantie met de Zweedse koning Karel XII (1708-1709) legde tsaar Peter I de autonomie van Getmnsjtsjina aan banden.
In 1710 werd de in ballingschap levende Pylyp Orlyk tot hetman gekozen en werd de grondwet afgekondigd waarin de macht van de hetman werd geregeld en de rechten van de kozakken verruimd. In deze grondwet werd ook een bijzonder parlement vastgelegd waarvan notabelen, kolonels en zelfs een “voorname en verdienstelijke” afgevaardigde van elk regiment lid werden.

Uiteindelijk werd in de periode 1760-1780 door imperatrice Catherina II de autonomie van de kozakken afgeschaft. Echter, de ideeën van de kozakken hadden zich al vastgezet in de geest en het bloed van de intelligentsia die daarop begonnen te vechten voor de vorming van een onafhankelijke Oekraïense Staat.

oekraiense-symbolenVanaf het einde van de XVIII eeuw ontstond er een nationale Oekraïense beweging. Eerst op cultureel gebied, maar vanaf 1840 ook op politiek gebied. Er begon zich een eigentijdse Oekraïense natie te vormen. De werken van de dichter en kunstenaar Taras Sjevtsjenko hadden een enorme betekenis voor de opkomst van het Oekraïens nationaal zelfbewustzijn.

Juist in 1840 kwam de gedichtenbundel “Kobzar” uit die het bewustzijn van de Oekraïners in beweging bracht. Tengevolge van de repressie van het tsaren regiem verplaatste het centrum van de nationale beweging zich vanaf 1870 naar het westen van Oekraïne. Aan het eind van de XIX eeuw werden de eerste Oekraïense politieke partijen opgericht, een gedeelte daarvan eiste een onafhankelijk Oekraïne.

Na de Februarirevolutie van 1917 ontstonden in Rusland omstandigheden voor een hereniging van het Oekraïense volk en de vorming van een Oekraïense Staat. Op 7 november 1917 werd in Kiev de Oekraïense Volks Republiek uitgeroepen (УНР) bestaande uit de gebieden Centraal en Oost Oekraïne. In tegenstelling met deze handeling werd op 25 december 1917 in Charkov de 1e Sovjet conventie van geheel Oekraïne gehouden en deze riep de Oekraïense Sovjet Republiek uit. Op 13 november 1918 werd in Lvov door patriottische democratische partijen de West-Oekraïense Volksrepubliek (ЗУНР) uitroepen. Op 22 januari 1919 werden de West-Oekraïense Volksrepubliek en de Oekraïense Volks Republiek tot één Staat met elkaar verenigd onder het oude Oekraïense symbool - het drietandteken - als staatsembleem en de geel-blauwe vlag. Helaas lukte het niet om de eigen Oekraïense regering te behouden. Met behulp van het Russische leger zegevierden de bolsjewieken in Oost-Oekraïne en dat deel verviel in 1922 tot de nieuwgevormde USSR.

Voor de Oekraïne begon vanaf 1922, na de inlijving bij de USSR, de Sovjetperiode. Vanaf 1929 waren er de gedwongen collectivisatie van de boeren, de massale Stalinistische repressies en de uitroeiing van de nationale intelligentsia.

Het westen van de Oekraïne bleef onder Polen vallen. In 1939 vond in een geheime overeenkomst tussen het fascistische Duitsland en de leiders van het Poolse Kremlin een verdeling plaats en het gebied van West-Oekraïne werd bij de USSR ingelijfd en herenigd met de Oekraïense Sovjetrepubliek.

In 1940 gaf Roemenië de gebieden Noord Boekowina en Zuid Bessarabië terug en werden ze onderdeel van de Oekraïense Sovjetrepubliek. Volgens de overeenkomst van 1945 tussen Tsjecho-Slowakije en de Sovjetunie werd de Transkarpatische Oekraïne aan de Oekraïense Sovjetrepubliek toegevoegd. Vanwege de algemene economie, de territoriale nabijheid, het historische verleden en de hechte economische en culturele banden werd door middel van een beslissing van de Opperste Sovjet van de USSR in 1954 het Krimgebied aan de Oekraïense Sovjetrepubliek toegevoegd. Hiermee werd de vorming van het territorium van het huidige Oekraïne voltooid.

De gedeeltelijke liberalisatie van het Sovjetregime aan het eind van de 50-iger jaren leidde tot een dissidente beweging die in 1966 meedogenloos werd neergeslagen, nadat Leonid Brezjnev aan de macht was gekomen. In 1988 groeit de beweging die een onafhankelijk Oekraïne wil en in 1990 vinden er voor het eerst democratische verkiezingen voor het Parlement plaats. Op 24 augustus 1991 roept de Opperste Sovjet de onafhankelijkheid van Oekraïne uit, wat bevestigd wordt door het volksreferendum van 1 december 1991.

http://www.ukrindustrial.com/ukraine/history.php
http://www.univd.edu.ua/index.php?id=126&lan=ukr

Bron afbeelding: www.vox.com.ua